Las escòlas associativas Calandretas son conegudas per la causida de l'imersion linguistica aboriva coma metòde pedagogic d'ensenhament de l'occitan. Los escolans, los calandrons, I son "banhats" dins l'occitan tre lor arribada a l'escòla, entre 2 e 3 ans. Lo banh linguistic es assegurat pels adultes, regent(a) e ajuda mairala, amb lo concors, mai o mens afortit, dels calandrons mai ancians de la classa - dins lo cas de classas a mai d'un nivèl, çò qu'es frequent dins las calandretas - e de l'escòla. Atal, la qualitat del banh linguistic qu'environa los calandrons se melhora a flor e a mesura qu'avançan dins lor escolaritat, que venon locutors, puèi lectors e escrivans en occitan. Lo caractèr aboriu d'aquela imersion linguistica es essencial, estent que la plasticitat del cervèl abans 4 o 5 ans condiciona la qualitat de l'acquesicion de la lenga 2, l'occitan, dins de condicions pròchas de las de l'acquesicion de la lenga 1, lo francés en general. Praticar lo metòde de l'imersion aboriva demanda doncas de far dintrar dins las Calandretas pas que de mainatges de mens de 5 ans. Pasmens, en trente ans, las experiéncias d'integracion d'escolans en cors d'escolaritat, a 7, 8, 9, o 10 ans, se son multiplicadas. Son aquelas situacions d'imersion non aboriva - que direm aicí d'imersion linguistica 'tardiva' - que volèm analisar dins aquesta comunicacion. Estudiam lo percors d'unes escolans en immersion tardiva dins de classas e d'escòlas diferentas. Comparam lor "performencias" linguisticas e escolaras amb las dels calandrons en immersion aboriva. Analisam las consequencias d'aquelas integracions tardivas al nivèl socio-linguistic, que siá pel dròlle integrat o pel grop-classa. Las resultas d'aquel estudi mostran qu'aquelas immersions tardivas son non solament possiblas, mas qu'an d'efieches positius tant pel calandron en immersion tardiva que per pel grop-classa. Revertan mai las condicions d'una imersion vertadièra que l'imersion aboriva al nivèl linguistic (mai de locutors a l'entorn) e socio-linguistic (la lenga es la d'un grop social que fonctiona). Per aquelas rasons, aquelas immersions tardivas pòdon pas que demorar excepcionalas, que lor capitada es ligada al grop de locutors ja constituit demercé l'imersion aboriva. Tòrnan pas metre en question tanpauc los enjòcs de l'imersion aboriva, mas permet de formular l'ipotèsi que l'imersion tardiva s'apièja benlèu sus una autra mèna d'acquisicion.
